• جمعه / ۲۴ مرداد ۱۳۹۹ / ۱۲:۰۵
  • دسته‌بندی: پژوهش
  • کد خبر: 99052417453
  • منبع : شورای عالی انقلاب فرهنگی

در یک پژوهش مورد بررسی قرار گرفت

بررسی نقش و جایگاه پرچم به‌عنوان یک نماد ملی

بررسی نقش و جایگاه پرچم به‌عنوان یک نماد ملی

محققان ایرانی در قالب یک طرح پژوهشی به بررسی نقش و جایگاه پرچم به‌عنوان یک نماد ملی و راهکارهایی برای تقویت آن پرداختند.

به گزارش ایسنا، در مقدمه این پژوهش آمده است در سال‌های اخیر از یک سو نیاز به نمادهای ملی همچون پرچم بیشتر احساس می‌شود و از سوی دیگر قرارگرفتن پرچم در متن منازعات سیاسی و فرهنگی لزوم حفظ جایگاه این نماد ملی را یادآوری کرده است.

اسطوره­‌ها، حماسه­‌ها و نمادها بخش مهمی از تاریخ فرهنگی هر سرزمینی هستند. آنها نه تنها بیانگر روحیات، آرمان­‌ها، رویاها و تنگناهای حیات فرهنگی و اجتماعی  مردمان هر سرزمین بوده و هستند، بلکه خود نیز در شکل دادن به زندگی فرهنگی و اجتماعی نقش مهمی ایفا می‌کنند.

پرچم به‌عنوان یک نماد ملی در جهان امروز از اهمیت خاص خود برخوردار است، اگر چه نمادهایی مانند پرچم در همه تاریخ نقش ایفاء می‌کرده‌اند، اما در عصر جدید و به‌­واسطه تشکیل دولت- ملت­‌ها آنها جایگاه و کارکردی جدید و اهمیتی مضاعف یافته­‌اند.

همه دولت‌های مدرن به نمادهای ملی نیاز دارند. در همه قرون و اعصار نمادها و نشانه‌هایی رایج بوده (از جمله در تاریخ ایران و اسلام) اما در دولت- ملت‌های مدرن این نمادهای ملی جایگاه خاصی می‌یابند.

بنابراین اهداف اصلی این تحقیق را می‌توان در موارد زیر خلاصه کرد:

*بررسی تاریخچه پرچم به‌عنوان یک نماد ملی و مذهبی،

*بررسی جایگاه اجتماعی- فرهنگی پرچم در ایران،

*آسیب­‌شناسی پرچم از جنبه حقوقی و فرهنگی،

*ارائه راهکارهای مناسب برای تقویت جایگاه پرچم از جنبه­‌های مختلف در ایران.

همچنین روش غالب تحقیق در این پژوهش روش اسنادی است، اما از روش تحلیل متن نیز استفاده شده است و در بخش­‌های دیگری از تحقیق از روش­‌های تطبیقی- مقایسه­‌ای نیز استفاده شده است.

در ذیل عنوان این پژوهش نتایج منتج به آن به‌شرح ذیل نگاشته شده است: 

پرچم در ایران و اسلام جایگاه خاصی داشته است. در ایران پیش از اسلام، اشکال مختلفی از پرچم، به­‌ویژه در جنگ­‌ها، به کار می‌رفته است که رنگ­‌ها و طرح­‌های موجود در آن­ها بازتاب­دهنده اسطوره­‌ها و نمادهای رایج در آن دوره بوده است. در ایران دوره اسلامی، رنگ­‌ها و طرح­‌هایی با معانی دینی و مذهبی به پرچم­‌ها افزوده شده و یا اینکه از همان رنگ­‌ها و طرح­‌های موجود، تعبیر دینی شده است. پرچم در صدر اسلام هم اهمیت خاص خود را داشت و در بسیاری از غزوات و حوادث صدر اسلام به کار می‌رفت و کارکردهای مختلفی از منسجم کردن سپاه تا امان دادن به دشمنان را انجام می‌داد.

موفقیت نمادهای ملی البته ضروری و قطعی نیست. عوامل مختلفی بر اثرگذاری این نمادها مؤثر است. در مورد پرچم این اثرگذاری وقتی حاصل می‌شود که پرچم هر کشور با پیشینه تاریخی و فرهنگی مردمان آن سرزمین بیشترین سازگاری را داشته باشد و مهم­‌تر از آن تفسیری موسع و فراگیر از رنگ­‌ها و طرح­‌های موجود در آن ارائه شود به­‌گونه­‌ای که همه مردمان یک سرزمین از اقوام و مذاهب و نژادها و مناطق گوناگون با آن احساس همدلی کنند. این نکته درباره پرچم ایران صادق است و این پرچم و رنگ­‌ها و طرح­‌های موجود در آن با بافت تاریخی و زمینه فرهنگی ایرانیان به­‌نسبت زیادی سازگار است.

مهم‌ترین اولویتی که می‌تواند در قانون‌گذاری برای پرچم مورد نظر باشد حفظ حرمت پرچم است. در کشور ما با در نظر گرفتن همه جوانب، وضع محدودیت­‌هایی برای استفاده احزاب و گروه­‌های سیاسی و حتی غیر سیاسی از پرچم کشور به­‌عنوان نماد این گروه­‌ها ضروری به نظر می‌رسد. این ممنوعیت یا محدودیت باید با این هدف انجام شود که استفاده یک گروه از پرچم به‌عنوان نماد خاص این گروه در رقابت با گروه رقیب (حالا چه این رقابت سیاسی باشد و چه مثلاً ورزشی) پرچم  کشور را در معرض رقابت­‌ها و چالش­‌ها و تنش­‌های معمول چنین رقابت‌هایی قرار ندهد.

همچنین راهکارها و پیشنهادهای این پژوهش «برای تثبیت جایگاه اجتماعی و حقوقی پرچم ایران» به‌شرح ذیل است:

تلاش شود تا رسانه­‌های رسمی کشور به شکل مناسبی برای پرچم ایران تبلیغ کنند (نهادهایی مانند صدا و سیما و رسانه­‌های دولتی دیگر می‌توانند مخاطب این پیشنهاد باشند)،

در هرگونه تبلیغ یا بحث از پرچم ایران بر هر دو وجه ملی و مذهبی مستتر در پرچم ایران تأکید شود تا از هر گونه نگاه تک­ بعدی که جایگاه پرچم کشور را تضعیف می‌کند اجتناب شود (این موضوع باید مورد توجه همه رسانه­‌ها بویژه رسانه­‌های رسمی گرفته تا آموزش و پرورش و سازمان تبلیغات و سایر نهادهای مربوطه باشد).

سیستم آموزشی کشور نقش بسیار مهمی در تثبیت جایگاه نمادها و نشانه­‌های ملی و انتقال ارزش­‌ها و هنجارهای اجتماعی دارد. یکی از ابزارهای سیستم آموزشی در این جهت کتاب­‌های درسی است که باید به شکل سنجیده و دقیق، به طرح موضوع پرچم بپردازند. باید با ارائه جذاب و دلنشین تاریخچه پرچم در ایران و جهان و ذکر اهمیت آن و ریشه­‌های فرهنگی و تاریخی و دینی و ملی پرچم ایران این موضوع را در ذهن و ضمیر دانش‌آموزان جا انداخت. امروزه در همه منابع آموزش و پرورش تأکید می‌شود که قالب و فرم ارائه مطلب به اندازه محتوای آن مهم است، بنابراین در مسأله پرچم هم قالب و شیوه ارائه مطلب اهمیت خاص خود را دارد که البته این موضوع  قابلیت پرداخت جذاب را هم دارد مثلاً می‌توان از تصاویر و نقش‌های قدیمی و جدید و عبارات و اشعار مربوط به پرچم در متون قدیمی و ... بهره برد (مخاطب این بخش بیشتر وزارت آموزش و پرورش و به‌نسبت کمتری وزارت علوم، فناوری و تحقیقات است)،

در آثار هنری به­‌ویژه در سینما و تلویزیون باید به شکل هنرمندانه و غیرمستقیم برای پرچم ایران تبلیغ شود. طبعاً نمی‌توان تهیه‌کنندگان و کارگردانان را ملزم به استفاده از پرچم ایران در آثارشان کرد و در ضمن استفاده مکرر و بی‌مورد در فیلم­‌ها و سریال­‌ها و برنامه‌های تلویزیونی به دلزدگی تماشاگر منجر خواهد شد، اما آنجایی که زمینه لازم وجود دارد می‌توان با استفاده هنرمندانه و تبلیغ سنجیده ( به­‌ویژه تبلیغ غیرمستقیم) بر افکار عمومی تأثیر گذاشت. این موضوعی است که در آثار خارجی، نمونه‌های مشابه زیادی دارد (این پیشنهاد می‌تواند مورد استفاده صدا و سیما و سایر نهادهای فرهنگی از جمله وزارت ارشاد باشد و نهادهای زیر نظر آن مثلاً بنیاد سینمایی فارابی باشد).

برگزاری مسابقات هنری با موضوع پرچم ایران می‌تواند گام مؤثر دیگری باشد که توجه و حساسیت افکار عمومی نسبت به پرچم ایران را برانگیزد. مثلاً اگر برای نمایشگاه عکسی با موضوع پرچم ایران یا موضوعی محدودتر و مشخص ­تر (مثلاً پرچم در عرصه عمومی جامعه ایران) فراخوان سراسری (یا دانشجویی) داده شود و آنگاه آثار برگزیده از رسانه­‌های عمومی به مردم معرفی شوند می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد (این پیشنهاد می‌تواند مخاطبان زیادی داشته باشد و به‌­نوعی همه نهادهای فرهنگی و آموزشی از وزارتخانه­‌های علوم و آموزش و پرورش و ارشاد تا صدا و سیما و سازمان تبلیغات و سایر مؤسسات فرهنگی دولتی را شامل شود).

یکی از اقدامات مفیدی که می‌توان برای سنجش جایگاه پرچم در میان مردم ایران انجام داد این است که در پیمایش‌های سراسری که در دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی یا مراکز دیگر انجام می‌شود گویه‌هایی در ارتباط با پرچم گنجانده شود تا بتوان به ارزیابی دقیق­تری از جایگاه پرچم در میان مردم دست یافت.

تدوین آیین‌نامه‌ای که مقررات و ضوابط استفاده از پرچم در ارگان­‌ها و سازمان­‌های دولتی را به شکل دقیق بیان کند، پیشنهاد دیگری است که می‌توان برای ارتقاء جایگاه پرچم ارائه کرد.

بر اساس اعلام شورای عالی انقلاب فرهنگی، علاوه بر موارد فوق انجام پژوهش های کمی (ملی) و کیفی از گروه های ویژه (مثل نخبگان، اقوام و ...) به‌منظور تعیین وضعیت فعلی و جایگاه پرچم در نگرش ایرانیان و در وهله بعد ارائه راهکارهای برگرفته از پیمایش‌ها و پژوهش‌های یاد شده جهت سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی اجرایی به منظور ارتقاء جایگاه پرچم به‌عنوان نماد ملی کشور نیز ضروری به نظر می‌رسد. 

این پژوهش به‌کوشش علی‌اکبر صادقی(مجری طرح)، بیژن زارع (ناظر طرح) و محمدجعفر سعادت و سمانه دلبری (همکاران اصلی طرح) انجام شده توسط دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال 1391 منتشر شده است.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.