• دوشنبه / ۱۶ فروردین ۱۴۰۰ / ۱۲:۱۵
  • دسته‌بندی: مجلس
  • کد خبر: 1400011607016
  • منبع : مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

مرکز پژوهش‌های مجلس بررسی کرد

نوع موضع‌گیری مقامات ایران و آمریکا درباره بیانیه پایانی کمیسیون برجام

نوع موضع‌گیری مقامات ایران و آمریکا درباره بیانیه پایانی کمیسیون برجام

مرکز پژوهش های مجلس طی گزارشی نشست کمیسیون برجام و نوع موضع‌گیری مقامات ایران و آمریکا درباره بیانیه پایانی نشست این کمیسیون را بررسی کرد.

به گزارش ایسنا به نقل از روابط عمومی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات سیاسی این مرکز در گزارشی با عنوان «دام مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در چارچوب برجام» آورده است؛ نشست مجازی کمیسیون مشترک برجام که در سطح معاونین و مدیران وزرای امور خارجه کشورهای عضو برجام در ۱۳ فروردین‌ماه ۱۴۰۰ برگزار شد، اگرچه این نشست با چشم‌اندازی مثبت بازنمایی شد، ولی بررسی دقیق بیانیه پایانی این نشست و انطباق آن با مواضع ایران و آمریکا نشان از ابهام جدی درباره پروسه آغاز شده دارد. با توجه به استمرار این نشست در سطح کارگروه‌های کارشناسی در روزهای پیش ‌رو، ارزیابی این روند براساس «سیاست قطعی جمهوری اسلامی ایران در موضوع برجام» و «قانون اقدام راهبردی مجلس شورای اسلامی برای لغو تحریم‌ها» ـ به‌عنوان دو معیار اصلی برای سنجش هرگونه طرح و پیشنهادی درباره احیای برجام ـ ضروری است.

گزارش معاون سیاسی وزیر امور خارجه پس از پایان این نشست اعلام کرد که «ایران عجله‌ای ندارد. ما هیچ گفت‌وگویی چه مستقیم و چه غیرمستقیم با آمریکایی‌ها نداریم. از نظر ما هیچ طرح گام‌به‌گامی وجود ندارد و ما به نقشه راه احتیاج نداریم. ما فقط یک گام نهایی داریم که آمریکا باید بردارد و تحریم‌هایی که در چهار سال گذشته اعمال کرده، چه مجدداً اعمال کرده، چه جدید اعمال کرده و چه برچسب‌هایش را عوض کرده، باید بردارد و بعد از آن است که ما راستی‌آزمایی می‌کنیم و بعد هم ایران به تعهداتش برمی‌گردد». با این‌حال، آنچه در بیانیه پایانی نشست ذکر شده است رویکرد متفاوتی داشته و حاکی از وجود یک طرح «مدالیته» برای احیای برجام و برگزاری نشست حضوری میان اعضای برجام برای توافق درباره گام‌های متقابل دو طرف است که آمریکا نیز به‌صورت جداگانه در حاشیه این نشست حضور خواهد داشت و از طریق یک «هماهنگ‌کننده» (مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا یا نماینده او) با دیگر اعضای برجام در تعامل خواهد بود.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس براساس مفاد بیانیه پایانی نشست کمیسیون برجام و موضع‌گیری مقامات دو طرف از پنج جهت این موارد را برخلاف سیاست قطعی جمهوری اسلامی ایران و قانون اقدام راهبردی مجلس شورای اسلامی دانسته است.

نخست آنکه علی‌رغم آنکه وزیر امور خارجه ایران تأکید دارد که «واشنگتن باید تمام تحریم‌هایی را که از زمان روی‌ کار آمدن ترامپ اعمال، باز اعمال یا ذیل برچسب تازه قرار گرفته‌اند را لغو کند»، آمریکا حاضر به رفع «همه» تحریم‌ها نیست. رابرت مالی، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران پس از نشست کمیسیون مشترک برجام در مصاحبه‌ای اعلام کرد که «ایالات متحده آمریکا در صورت بازگشت ایران به برجام، {صرفاً} تحریم‌های مغایر با توافق هسته‌ای را رفع خواهد کرد». در این‌ صورت، اقداماتی که آمریکا برای رفع تنها بخشی از تحریم‌ها (تحریم‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای) در نظر دارد نه‌تنها منافع اقتصادی ایران را تأمین نخواهد کرد، بلکه این کشور با حفظ ساختار تحریم‌ها به ‌دنبال ایجاد اهرم فشاری علیه ایران در موضوعات موشکی و منطقه‌ای خواهد بود. به‌عبارت دیگر، آمریکا به‌ دنبال ایجاد شرایطی است که حتی در صورت احیای برجام ساختار تحریم‌های این کشور علیه ایران حفظ شود.

دوم آنکه لفظ «مدالیته» در بیانیه پایانی نشست مجازی کمیسیون برجام یا تعبیر «طراحی اقدامات متقابل» که در توئیت وزیر امور خارجه ایران مورد اشاره قرار گرفته است یا عبارت «مجموعه‌ای از گام‌های متقابل اولیه» که از سوی وزارت امور خارجه آمریکا مطرح شده همان الگوی بازگشت گام‌به‌گام است با این تفاوت که احتمالاً دو طرف در قالب بیانیه‌های جداگانه مجموعه اقدامات و گام‌های خود را به‌صورت یکجا فهرست کرده و اجرای موازی و هم‌زمان آن را آغاز خواهند کرد. این طرح در عمل فرایند راستی‌آزمایی تحریم‌ها توسط ایران را به یک اقدام صوری تبدیل می‌کند. طبق سیاست «حرف قطعی»، ایران در صورتی به تعهدات خود ذیل برجام عمل خواهد کرد که رفع تحریم‌های آمریکا در عمل مورد راستی‌آزمایی قرار گرفته باشد. دولت دوازدهم تاکنون معیار کمی و قابل سنجشی برای لغو تحریم‌ها ارائه نکرده است. رفع تحریم‌ها در قالب بیانیه سیاسی و حتی تغییرات حقوقی در دستورالعمل‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا نه‌تنها منافع اقتصادی ایران را تضمین نخواهد کرد، بلکه ایران را در چرخه تکراری «محدودسازی برنامه هسته‌ای در ازای تقریباً هیچ» گرفتار خواهد کرد که پیش از این در سال‌های ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۶ تجربه شد.

سوم آنکه وزیر امور خارجه در توئیت خود درباره دور بعدی نشست کمیسیون مشترک برجام اعلام کرد که هدف از این نشست «تسریع در نهایی‌سازی اقدامات دو طرف» برای رفع تحریم‌ها و توقف گام‌های کاهش تعهد هسته‌ای است. اگرچه در رفع تحریم‌ها نباید تأخیر کرد، ولی تعجیل و تسریع در روند اقدامات طرف مقابل برای رفع تحریم‌ها نیز منطبق با اصول سیاست ایران در موضوع وادار کردن آمریکا در بازگشت به برجام نیست. تأکید وزیر امور خارجه ایران در مصاحبه با نشریه پولیتیکو بر تسریع در فرایند احیای برجام به‌خاطر انتخابات ریاست‌جمهوری ایران در خردادماه ۱۴۰۰ یا پایان مهلت توافق موقت ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی موجب عدم دقت لازم در جزئیات اقدامات آمریکا برای رفع تحریم‌ها و راستی‌آزمایی آن خواهد بود. به‌لحاظ زمانی، هیچ ضرورتی ندارد که تمام اقدامات دو طرف یا بخش قابل توجهی از آن در یک بازه دوماهه تا پیش از موعد انتخابات ریاست‌جمهوری ایران انجام شود. ملاک اصلی برای احیای برجام باید منافع بلندمدت جمهوری اسلامی ایران باشد و مقولات کوتاه‌مدت ازجمله انتخابات نباید باعث تأخیر یا تعجیل در این فرایند گردد.

چهارم آنکه موافقت نماینده ایران در کمیسیون مشترک برجام با حضور آمریکا در نشست کارشناسی وین و مشارکت در تدوین اقدامات متقابل در هفته جاری چندان سازگار با سیاست رسمی جمهوری اسلامی ایران نیست. نه‌تنها مذاکره مستقیم میان ایران و آمریکا ضروری نیست، بلکه روند تدریجی رسمیت‌بخشی به حضور آمریکا در میان کشورهای عضو برجام برخلاف منافع ملی ایران است. آمریکا هنگامی می‌تواند در نشست‌های کمیسیون مشترک برجام شرکت کند که به تعهدات خود عمل کرده و تمام تحریم‌ها را رفع کرده باشد. اگرچه معاون وزیر خارجه ایران تأکید دارد که در هیچ سطحی با آمریکا مذاکره مستقیمی صورت نخواهد گرفت، ولی باید به این موضوع توجه داشت که از دیدگاه کشورهای اروپایی و آمریکا پذیرش حضور واشنگتن در نشست وین اقدامی در جهت قرار دادن ایران در موقعیت مذاکره مستقیم با آمریکاست. نگاه آمریکا به مذاکره به مثابه ابزاری برای چانه‌زنی در جهت کاهش انتظارات ایران در مسئله رفع تحریم‌ها و آغاز فرایند تحمیل محدودیت‌های بیشتر هسته‌ای و فراهسته‌ای است. در این میان، اصرار کشورهای اروپایی ازجمله فرانسه برای «یافتن جایگزین‌هایی برای مذاکره مستقیم میان واشنگتن و تهران» بیش از آنکه به نفع ایران باشد، اهداف آمریکا را تأمین می‌کند.

و در نهایت در هیچ‌یک از طرح‌های ارائه شده نقشی برای مجلس شورای اسلامی در نظر گرفته نشده است. این درحالی است که طبق مواد (۶) و (۷) قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها، راستی‌آزمایی اجرای تعهدات طرف‌های مقابل با نظارت مجلس انجام خواهد شد و توقف گام‌های کاهش تعهد هسته‌ای ازسوی دولت با مجوز مجلس صورت می‌پذیرد. در این چارچوب، دولت بدون هماهنگی و مشورت با مجلس نمی‌تواند در کمیسیون مشترک برجام متعهد به اجرای هرگونه طرح یا پیشنهادی شود. علاوه ‌بر این، دولت باید از عدم نقض برجام در صورت احیای آن توسط کنگره آمریکا و اعمال قوانین تحریمی جدید اطمینان حاصل کند.

براساس این گزارش اگرچه دو طرف در ظاهر درباره شکست سیاست فشار حداکثری و بازگشت دوجانبه به برجام اتفاق‌نظر دارند، ولی تناقض در بیانیه کشورهای اروپایی و مواضع مقامات آمریکا و ایران نشان می‌دهد تفاهم و تلقی مشترکی درباره جزئیات این دو موضوع نزد طرفین وجود ندارد.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس تاکید دارد که چالش اصلی در این مرحله آن نیست که چه کسی گام نخست را بردارد، بلکه مسئله اصلی این است که هر دو طرف چه اقداماتی را برای بازگشت کامل به تعهدات خود انجام خواهند داد.

متن کامل این گزارش را اینجا بخوانید.

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۳:۱۱

سلام. هی توصیح ندید همون راهبردی که رهبر معظم گفته. یه جمله است. هی صفحه پشت صفحه ننویسید، لطفا

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۴:۰۰

همه تحریم ها باید برداشته شود ، این آمریکایی ها می خواهند بعد از بی آبرویی خودشان با نقض قراداد برجامی که امضاء کردند حالا بخشی از تحریم ها را نگهداری کنند تا لحظه ای که اراده کردند اعمال تحریم کنند بی آبرویی جدیدی برای آنها ایجاد نشود ... نگاه به داخل ، به سرمایه های انسانی و ملی خودمان ، این گره به دست مردم باز میشود نه بدست آمریکا ... مدیریت و برنامه ای خوب لازم است ، منافع همه ی ایران برای مردم ایران.

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۴:۴۹

کمی صبر کنید دیپلماسی زغوره حلوا سازد

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۶:۲۸

ایران یک بار پای میز محاکمه برجام نشسته و ایران به تعهداتش عمل کرده به هیچ وجه و طریقی نباید ایران تن به مذاکره دیگر بدهد چون آنها دوست دارن این مذاکرات غیر از هسته ای به موشکی و تروریسم و منطقه ای و موشکی و حقوق بشر و الی آخر طبق خواسته رژیم صهیونیستی بکشانند

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۶:۳۲

تا وقتی تمام تحریما رو برندارند و راستی ازمایی نشدن حق ندارد کسی که ایرانیان رو کوچک جلوه دهند

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۱۷:۳۳

مذاکره نکنید اول سیاست حرف قطعی بعد رفتن پای مذاکره شما مولفه قدرتی برای چانه زنی ندارید همه دستاوردهای هسته ای رابه فنادادید لااقل خودتان را از نظر هسته ای قوی کنید بعد پای میز مذاکره برویددورهتان تمام شد مردم شما راشناختن بیخود دردسر برای دولت بعدی درست نکنید

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۲۳:۵۸

ول کنید این حرفا وچین وبچسبید که مشتری خوبیه. البته روسیه هم هست. بدوبدو نصف قیمت.

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۲۲:۱۲

سخنان وزیر خارجه چین، پاسخی است به دغدغه قرارداد با ایران. به آمریکا گوشزد نموده من یک ابر قدرت هستم. وارد حوزه من نشو و پاسخ من عین برخورد تو است، اما به آرامی و بدون شتاب زدگی. پس متوجه می شویم تحریم های آمریکا به زودی حذف خواهند شد. در غیر اینصورت آمریکا بازارهای خود را از دست خواهند داد. همچنین از دست معمار قبلی تحریم ها کاری بر نمی آید. چون کشورهای در تحریم در حال ایجاد اتحادیه بسیار قوی هستند. پس دولت باید بسیار محکم ، طبق فرموده رهبر انقلاب رفتار نماید.

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۲۲:۱۵

چقدر باید فریب غرب رو بخوریم باید راهبرد ایران همان خط مشی رهبری باشد والسلام .

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۶ ۲۳:۳۲

ما در وقت اضافه هستیم،، مذاکره قبلاً انجام شده، و غرب به تعهدات خود عمل نکرده، مذاکرهٔ دیگر بی مورد است، و هر کسی آن را عنوان کند، در زمین دشمن بازی می کند، غرب باید بیکباره همهٔ تحریم ها را لغو کند

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۷ ۰۰:۲۷

امریکاغلط اضافه نکنه. به مرگ میگیریم به تب راضی بشین هیچ محدودیتی درغنی سازی دیگه نداریم

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۷ ۰۰:۳۰

امریکا نه نگران برجام است و نه هسته ای .امریکا ب دنبال ضربه زدن است .تعجب است ک‌عده ای دنبال مذاکره هستن و خیلی هم عجله دارند. اینها ب دنبال کامل کردن نقشه دشمن هستن .اگر ما با چین روابط را حفظ کنیم .خود ب خود امریکا کنار میرود .و خیلی زود تحریم بی اثر خواهد شد .

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۷ ۰۱:۱۷

اگر گوش به حرف رهبر معظم گوش دهید به بن بست نمیخورید

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۷ ۰۱:۲۷

مجلس چه کاره است این وسط. چرا مجلس در کار کشور سنگ اندازی میکند. به رای مردم و رئیس جمهور منتخب مردم احترامدبگذارید.

avatar
۱۴۰۰-۰۱-۱۷ ۱۳:۵۸

امریکا هیچ.چرا با کانادا رابطه برقرار نمی کنید تا بشه اختلاس گرها را برگرداند؟