• چهارشنبه / ۷ خرداد ۱۳۹۹ / ۰۸:۲۶
  • دسته‌بندی: رسانه دیگر
  • کد خبر: 99030703344
  • منبع : مطبوعات

به مناسبت سالروز افتتاح نخستین دوره مجلس شورای اسلامی

مجلس اول

مجلس اول

نخستین دوره مجلس شورای اسلامی در تاریخ هفتم خرداد سال ۵۹ افتتاح شد.

به گزارش ایسنا، روزنامه شرق در ادامه نوشت: «رئیس سنی مجلس اول دکتر یدالله سحابی و نایب‌رئیس اول مهندس مهدی بازرگان بود. پس از تصویب اعتبارنامه‌ها و رد اعتبارنامه ۱۲نفر از جمله رحمان دادمان، خسرو قشقایی، حسن بهروزیه، احمد مدنی، ابوالقاسم حسینجانی و تنی چند از دیگر نمایندگان، انتخاب هیات‌رئیسه دائم انجام شد و اکبر هاشمی‌ رفسنجانی عهده‌دار ریاست مجلس شد و نائب‌رئیسان سیدعلی‌اکبر پرورش، سیدمحمد موسوی‌ خوئینی‌ها، حبیب‌الله عسگراولادی، محمد یزدی و سیدمحمد خامنه‌ای انتخاب شدند. در انتخابات اولین دوره مجلس تقریبا تمام گروه‌های سیاسی موفق به شرکت در انتخابات و متعاقب آن ورود به مجلس شدند. مرتضی الویری از نمایندگان مجلس اول درباره فضای سیاسی آن دوران می‌گوید: «نام مجلس اول با محتوای آن هم‌خوانی داشت. مجلس اول در مواردی مانند نحوه برگزاری انتخابات، حضور نیروهای برآمده از انقلاب اول و مواجهه با حوادث کلیدی انقلاب، اول بود … مجلس اول مجلسی بود که اثری از نظارت استصوابی و غربال‌ کردن کاندیداها وجود نداشت. مجلس اول آزادترین مجلسی است که بعد از انقلاب شکل گرفت. در یک مقطعی عزت‌الله سحابی، رئیس کمیسیون برنامه و بودجه مجلس و آقای بیت‌اوشانا، نماینده اقلیت‌های مذهبی، رئیس کمیسیون بهداشت بود. آقای بیت‌اوشانا می‌گفت: من حزب‌اللهی و خط امامی هستم. اواخر دوره چند روزی او را به اتهام همکاری با حزب توده دستگیر کردند و به زندان اوین بردند.‌

با تصویب شورای انقلاب انتخابات بین نامزدها (و نه احزاب و فهرست‌های انتخاباتی) و در حوزه‌های انتخابیه جداگانه برگزار شد که هر حوزه انتخابیه معمولا از یک شهرستان تشکیل می‌شد. برای پیروزی در انتخابات کسب اکثریت مطلق (۵۰ درصد به علاوه یک رأی) برای هر کاندیدا لازم بود و اگر این اکثریت حاصل نمی‌شد انتخابات به مرحله دوم می‌کشید. حدود ۱۹۰۰ نفر برای این انتخابات ثبت نام کردند که از آن میان ۵۴۰ نفر نامزد نمایندگی از تهران و مابقی کاندیداهای سایر شهرهای کشور بودند. سه فهرست موفق شهر تهران «فهرست ائتلاف بزرگ» متشکل از جامعه روحانیت مبارز، حزب جمهوری اسلامی، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و چند گروه دیگر، فهرست «گروه همنام» متشکل از نهضت آزادی و برخی نیروهای ملی - مذهبی و فهرست «دفتر همکاری مردم با رئیس‌جمهور» که حسن حبیبی تنها نامزد مشترک هر سه فهرست بود که در رتبه دوم انتخابات تهران قرار گرفت.

ائتلاف بزرگ

جامعه روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی ابتدا فهرست‌های جداگانه‌ای را منتشر کرده بودند که البته اشتراکات زیادی داشت اما در ۲۲ اسفند ۱۳۵۸ این دو گروه همراه با سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و چند گروه دیگر برای رسیدن به یک فهرست مشترک ۳۰ نفره به توافق رسیدند. اسامی آن ۳۰ نفر عبارت بود از: سیدعلی خامنه‌ای، اکبر هاشمی‌ رفسنجانی، محمدجواد باهنر، حسن آیت، محمدعلی رجایی، کاظم موسوی‌ بجنوردی، علی‌اکبر ناطق‌ نوری، عبدالمجید معادیخواه، فخرالدین حجازی، هادی غفاری، محمدعلی هادی، محمد موسوی‌ خوئینی‌ها، علی‌اکبر معین‌فر، حسین کمالی، اسدالله لاجوردی، گوهرالشریعه دستغیب، محمدباقر لواسانی، سیف‌الله وحید دستجردی، سعید امانی، رضا زواره‌ای، علی‌اکبر ولایتی، حبیب‌الله عسگراولادی، اکبر پوراستاد، محمدجواد حجتی‌ کرمانی، نجفقلی حبیبی، مهدی شاه‌آبادی، محمدحسن اسلامی، محسن مجتهد شبستری، احمد مولایی و فرشته هاشمی. در این فهرست از فهرست اولیه حزب جمهوری اسلامی ۲۳ نفر حضور داشتند و سیدابوالقاسم هزاوه‌ای، اکبر پوراستاد، محمدباقر شایورد، عبدﷲ جاسبی، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، محمود کاشانی و جواد منصوری که همگی از اعضای شورای مرکزی یا اعضای فعال حزب بودند، حذف شده بودند. از فهرست اولیه جامعه روحانیت مبارز هم ابراهیم یزدی، مصطفی چمران، علی‌اصغر مروارید، علی گلزاده‌غفوری، و عبدالمجید ایروانی حذف شده بودند. فهرست ائتلاف بزرگ موفق‌ترین فهرست در انتخابات تهران بود. ۲۱نماینده از این فهرست به مجلس راه یافتند؛ ۱۲نفر در دور اول و ۹ نفر در دور دوم.

گروه همنام

این فهرست که دومین فهرست موفق در انتخابات تهران بود از ۱۸ نفر تشکیل می‌شد: مهدی بازرگان، جلال‌الدین آشتیانی، عبدالعلی بازرگان، فتح‌الله بنی‌صدر، علی‌اصغر بهزادنیا، محمد توسلی، مصطفی چمران، حسن حبیبی، علی دانش‌منفرد، محمدعلی رجایی، یدالله سحابی، عزت‌الله سحابی، هاشم صباغیان، علی صادقی‌ تهرانی، مصطفی کتیرایی، علی‌اکبر معین‌فر، محمود مانیان و ابراهیم یزدی. فهرست گروه همنام سه کاندیدای مشترک با فهرست ائتلاف بزرگ یعنی حسن حبیبی، محمدعلی رجایی و علی‌اکبر معین‌فر و سه کاندیدای مشترک با دفتر همکاری یعنی حسن حبیبی، عزت‌الله سحابی و فتح‌الله بنی‌صدر داشت. فهرست گروه همنام توانست ۹ نامزد خود - مهدی بازرگان، ابراهیم یزدی، علی‌اکبر معین‌فر، مصطفی چمران، یدالله سحابی، محمدعلی رجایی، عزت‌الله سحابی، حسن حبیبی و هاشم صباغیان - را راهی مجلس کند. بازرگان با یک میلیون و ۴۴۷هزار رأی در رتبه سوم قرار گرفت؛ آن هم در شرایطی که کاندیدای اختصاصی این فهرست بود و هیچ گروه دیگری او را در فهرست خود قرار نداده بود.

دفتر همکاری مردم با رئیس‌جمهور

نامزد‌های منتخب دفتر رئیس‌جمهور عبارت بودند از: محمدحسن اسلامی، محمدحسین بتولی، فتح‌الله بنی‌صدر، محمدرضا پسندیده، عبدالصمد تقی‌زاده، محمد جعفری، حسن حبیبی، محمدجواد حجتی‌ کرمانی، فخرالدین حجازی، کاظم سامی، عزت‌الله سحابی، مهدی شاه‌آبادی، محمدباقر شایورد، حسین شفیعی، طاهره صفارزاده، اعظم طالقانی، مهدی ظریف، نعمت غلاموند، علی گلزاده‌غفوری، علی‌اصغر مروارید و محمدعلی هادی که ۹نفر از آنها به نمایندگی تهران رسیدند و از بین آنها فقط اعظم طالقانی نامزد اختصاصی این فهرست بود. فخرالدین حجازی، محمدعلی هادی، حجتی‌ کرمانی و مهدی شاه‌آبادی کاندیداهای مشترک این فهرست با ائتلاف بزرگ، حسن حبیبی کاندیدای مشترک با گروه همنام و ائتلاف بزرگ، عزت‌الله سحابی و فتح‌الله بنی‌صدر مشترک با گروه همنام، کاظم سامی کاندیدای مشترک با جنبش مسلمانان مبارز و جاما و علی گلزاده‌غفوری کاندیدای مشترک با مجاهدین خلق و جنبش مسلمانان مبارز بودند.

کاندیداهای انقلابی و ترقی‌خواه

فهرست سازمان مجاهدین خلق با نام «کاندیداهای انقلابی و ترقی‌خواه» هم به این ترتیب بود: «غلامرضا آذرش‌گرگانی، عباس آگاه، مهدی ابریشم‌چی، محمد احمدی، علی‌محمد تشید، حسن توانایان‌فرد، یزدان حاج‌حمزه، عباس داوری، اشرف ربیعی، مسعود رجوی، فاطمه رضایی، محمد سیدی‌ کاشانی، معصومه شادمانی، محمد آقامدیر شانه‌چی، مریم طالقانی، عذرا علوی‌طالقانی، مریم قجرعضدانلو، علی گلزاده‌ غفوری، عبدالکریم لاهیجی، مجید معینی، محمد ملکی، علیرضا جعفری‌ منصوری، منوچهر هزارخانی و پرویز یعقوبی که از این فهرست علی گلزاده‌ غفوری کاندیدای مشترک با دفتر همکاری و جنبش مسلمانان مبارز موفق به ورود مجلس شد و مسعود رجوی با ۵۳۰هزار رأی به دور دوم راه یافت اما در دور دوم انتخاب نشد. ۲۹ کاندیدا هم در شهرستان‌ها به دور دوم رسیدند اما هیچ‌کدام در این مرحله انتخاب نشدند.

جبهه ملی

فهرست جبهه ملی کامل نبود و فقط شامل ۱۱ کاندیدا می‌شد که تنها هم‌پوشانی آن با فهرست‌های دیگر حضور محمود مانیان در فهرست نهضت آزادی بود: کاظم حسیبی، اصغر پارسا، اسدالله مبشری، پرویز ورجاوند، عبدالکریم انواری، محمود مانیان، حسن لباسچی، ادیب برومند، حسن شهیدی، ابراهیم کریم‌آبادی و عبدالحسین خلیلی. تعدادی از کاندیداهای جبهه ملی در شهرستان‌ها از جمله احمد مدنی، خسرو قشقایی، کریم سنجابی، علی اردلان و ابوالفضل قاسمی‌ پیروز انتخابات شدند اما یا انتخابات در آن حوزه باطل شد یا مجلس اعتبارنامه نمایندگی آنها را تصویب نکرد. در تهران هیچ‌یک از کاندیداهای آن موفق به ورود به مجلس نشدند.

جاما

کاظم سامی، مهدی ظریف، نظام‌الدین قهاری، محمود نکوروح‌ مطلق، محمد ملکی، عبدالکریم لاهیجی، عبدالصمد تقی‌زاده، محمدجواد حجتی‌ کرمانی، محمد موسوی‌ خوئینی‌ها، عزت‌الله سحابی، مصطفی میرخانی و عزت‌الله خلیلی. از فهرست ۱۲نفره جاما (جنبش انقلاب مردم مسلمان ایران) چهار نفر موفق به ورود به مجلس شدند که یکی از آنها کاظم سامی رهبر این حزب بود. البته سامی در فهرست دفتر همکاری مردم با رئیس‌جمهور و جنبش مسلمانان مبارز هم حضور داشت. محمدجواد حجتی‌ کرمانی (مشترک با ائتلاف بزرگ و دفتر همکاری رئیس‌جمهور)، محمد موسوی‌ خوئینی‌ها (مشترک با ائتلاف بزرگ و جنبش مسلمانان مبارز) و عزت‌الله سحابی (مشترک با دفتر همکاری و گروه همنام) هم به مجلس راه یافتند.

جنبش مسلمانان مبارز

جنبش مسلمانان مبارز ۱۱ کاندیدا را برای تهران معرفی کرد که پنج نفر از آنها با جاما و چهار نفر با مجاهدین خلق مشترک بودند. از این فهرست کاظم سامی، علی گلزاده‌غفوری و محمد موسوی‌خوئینی‌ها موفق به ورود به مجلس شدند؛ علی گلزاده‌غفوری، محمد موسوی‌ خوئینی‌ها، حسن افتخار اردبیلی، عزت‌الله خلیلی، مصطفی میرخانی، کاظم سامی، طاهره صفارزاده، مسعود رجوی، محمد ملکی، مهدی ابریشم‌چی و محمد مدیرشانه‌چی.

حزب توده

فهرست حزب توده در تهران به دو بخش تقسیم شده بود؛ نخست اعضای حزب توده که شامل نورالدین کیانوری، احسان طبری، محمدعلی عمویی، منوچهر بهزادی، فرج‌الله میرزایی، مریم فیروز، رفعت محمدزاده، هوشنگ ناظمی، محمد پورهرمزان، ملک‌تاج محمدی، سیاوش کسرایی، محمود سیدروغنی، فاطمه ایزدی و هوشنگ شهلایی بودند و دوم، کاندیداهای مورد حمایت که عبارت بودند از حسن حبیبی، محمدجواد حجتی‌ کرمانی، محمد موسوی‌ خوئینی‌ها، مسعود رجوی، کاظم سامی، عزت‌الله سحابی، ابوالقاسم سرحدی‌زاده، سیدهیبت‌الله طبیب‌غفاری، اعظم طالقانی، علی‌محمد فرخنده‌جهرمی، محمدباقر شایورد، علی گلزاده‌غفوری، پروانه فروهر، محمدکاظم موسوی‌ بجنوردی و محمد مدیرشانه‌چی.

بررسی صلاحیت نامزدها

در اولین انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس مصطفی تهرانی، فرماندار وقت تهران در واکنش به ثبت‌ نام اعضای حزب توده برای حضور در انتخابات، در نامه‌هایی جداگانه به هیات سه‌نفره نظارت و شورای نگهبان، خواستار راهنمایی و ارشاد در مورد نحوه رسیدگی به صلاحیت نامزدهایی همچون کیانوری، عمویی و طبری شد. هیات سه‌نفره نظارت بر انتخابات تهران در پاسخ به این استعلام نامزدی اعضای احزاب چپ و مارکسیست را بلامانع دانست اما آیت‌الله صافی‌گلپایگانی، دبیر وقت شورای نگهبان در پاسخ به وزارت کشور اعلام کرد: «آن چه از قانون اساسی مخصوصا اصل ۶۷ در مورد سوگند به خداوند متعال و پاسداری از حریم اسلام و مفهوم اصل۶۴ استیفاد می‌شود؛ فقط کسانی صلاحیت نمایندگی مجلس شورای اسلامی را دارند که یا مسلمان و متعهد به مبانی اسلام یا از اقلیت‌های مذکور در اصل ۶۴ باشند» و  بر این اساس در انتخابات میان‌دوره‌ای مجلس اول ۲۳نفر از اعضای حزب توده توسط شورای نگهبان رد صلاحیت شدند.»

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.