• دوشنبه / ۲۹ اردیبهشت ۱۳۹۹ / ۰۲:۳۵
  • دسته‌بندی: خراسان رضوی
  • کد خبر: 99022920413
  • خبرنگار : 50092

لباف خانیکی به مناسبت روز جهانی موزه:

موزه هنوز در ایران جوان است

موزه هنوز در ایران جوان است

ایسنا/خراسان رضوی رجبعلی لباف خانیکی گفت: هنوز موزه در ایران جوان است و بازدید از موزه‌ها در اکثر موارد تنها برای سرگرمی است. 

این باستان‌شناس پیش‌کسوت در گفت‌وگو با ایسنا اظهار کرد: موزه، در عصر امروز پدیده‌ای تامل‌برانگیز است و در ایران موزه مانند باستان‌شناسی از غرب آورده شده است، یعنی در گذشته‌های دور در ایران موزه‌ای وجود نداشته اما همواره در قرآن و ابیات شاعرانی از جمله سعدی و حافظ، به عبرت گرفتن از گذشتگان، گشت و گذار در زمین و سفر تاکید شده است.

وی افزود: بعد از ورود موزه به ایران، موضع آن چیزی نبود جز قرارگیری اشیا داخل آن و موزه محلی شد برای نگهداری اشیای خاصی که به آن‌ها اشیای موزه‌ای گفته می‌شود.

این کارشناس موزه بیان کرد: تعریف آیکوم از موزه این است که «هدف موزه تحقیق در آثار و شواهد بر جای مانده از انسان و محیط زیست او است». به دو صورت می‌توان از موزه بازدید کرد، هم می‌توان در موزه تنها برای سرگرمی حضور پیدا کرد و همچنین می‌توان با هدف کسب معرفت نسبت به گذشته و به‌صورت عالمانه از موزه بازدید کرد.

در ایران نسبت به موزه‌گردی نگاهی صرفا سرگرم‌کننده وجود دارد

لباف خانیکی اظهار کرد: متاسفانه در ایران اکثر بازدیدها به‌صورت نوع اول انجام می‌شود و به موزه‌گردی صرفا نگاهی سرگرم‌کننده وجود دارد. موزه در برگیرنده اوراق شناسنامه و هویت یک ملت است و قاعدتا بازدید از موزه هم باید با مطالعه و تدبر خاصی صورت بگیرد تا بشود از آنچه در موزه وجود دارد، به اندازه کافی بهره‌برداری کرد.

وی ادامه داد: موزه‌ها می‌توانند از لحاظ موضوعی بی‌نهایت باشند. تصور اشتباهی از موزه وجود دارد که آن را نمایشگاهی از اشیای مختلف، در هم و متفاوت از گذشته‌های دور تا زمان معاصر می‌دانند؛ اما در کشورهای متمدن موزه را آینه‌ای از فرهنگ ملت‌ها و دوره‌های مختلف که در آن انعکاس دارد و یا حتی پنجره‌هایی به گذشته‌های دور در سرزمین‌های مختلف می‌دانند.

این باستان‌شناس گفت: اشیاء موزه‌ای از جایگاه بسیار بالایی برخوردار بوده و نگهداری از آن‌ها حساسیت بالایی را می‌طلبد؛ زیرا اشیای موزه‌ای مقام و جایگاه خاصی دارند. اشیای موزه هر یک باید دارای شناسنامه مدون و معینی باشند که هم از نظر خاستگاه آن شی، تاریخ گذاری و تعلق آن به ملت‌های مختلف روشن و مشخص باشد. موزه‌ها عنوان‌های مختلفی دارند؛ از جمله موزه اشیاء تاریخی و باستان‌شناسی، مردم‌شناسی و علوم که هر یک از این موزه‌ها خود زیرشاخه‌هایی دارند و با موضوعات جزئی‌تر نیز موزه‌هایی وجود دارند.

بشر می‌تواند پاسخ پرسش‌های خود را از موزه بگیرد

این کارشناس موزه خاطرنشان کرد: به عنوان مثال موزه مردم‌شناسی به موزه‌هایی از جمله آلات موسیقی، بافندگی، ریسندگی و... تقسیم‌بندی می‌شود و در واقع می‌توان ادعا کرد که این موضوعات بی‌نهایت است. بشر می‌تواند پاسخ تمام پرسش‌های خود را از موزه‌ها بگیرد و به همین دلیل موزه‌ها ارزش بسیار بالایی دارند.

وی عنوان کرد: هر ملت و قومی دارای مشخصه‌های مخصوص خود است و مشخصه‌های هر قوم از دیگر اقوام متفاوت بوده و آن‌ها را از هم متمایز می‌کند. این مشخصه‌ها ویژگی‌های فرهنگی، تاریخی، جسمی و فیزیکی هر ملت است و عواملی از جمله موقعیت جغرافیایی روی این مشخصه‌ها تاثیر دارند. رفتارها و خلقیات یک ملت از نسل‌های پیشین آن‌ها به نسل‌های کنونی منتقل می‌شود، خلقیات، رفتارها و نبوغ یک ملت را تنها در اشیا موزه‌ای آن‌ها می‌توان دید.

لباف خانیکی اظهار کرد: پدیده‌ای در فرهنگ بشری وجود دارد به نام «هلال حاصل‌خیز» که این هلال حاصل‌خیز از غرب به دریای مدیترانه، از شمال به شمال روسیه، از جنوب به شبه جزیره عربستان و از شرق و جنوب شرقی به خلیج فارس محدود می‌شود. در این هلال حاصل‌خیز برای اولین‌بار جرقه‌ها و بارقه‌های تمدن بشری، یک‌جانشینی، دامداری و صنعت زده شده است.

این باستان‌شناس پیش‌کسوت افزود: مسئله جالب این است که قسمتی از این هلال حاصل‌خیز که به ایران مرتبط بوده کهن‌تر از دیگر قسمت‌های آن است یعنی در دامنه‌های زاگرس در ایران اولین جوامع یک‌جانشین، دامداران، سفال‌سازان و صنعت‌گران زندگی می‌کردند.

الفبای تمدن بشری را می‌توان در موزه مشاهده کرد

این کارشناس موزه بیان کرد: هر کدام از مواردی که ذکر شد، پیشینه‌ای دارد و ساخت یک سفال یا طراحی یک فضای معماری و یا کشاورزی برای اولین بار کار کوچکی نیست، بلکه بسیار دشوار و ارزشمند است. در واقع الفبای تمدن بشری را می‌توان در موزه مشاهده کرد.

وی خاطرنشان کرد: موزه در ایران جوان است و سابقه آن به اندازه موزه‌های اروپا نیست؛ زیرا برای اولین بار در دوران قاجار موزه به ایران راه پیدا کرد و قبل از دوره قاجار ما پدیده‌ای تحت عنوان موزه نداشته‌ایم. مسلم است که هر پدیده وارداتی دارای ویژگی‌های مخصوص به خاستگاه خود است.

لباف خانیکی ادامه داد: اکنون در ایران موزه برای قشر خاصی تعریف و شناخته شده و تنها همین قشر هستند که می‌توانند با آگاهی از موزه استفاده کنند و از آن بیاموزند، به عنوان مثال باستان‌شناسان، مورخان، معماران و در واقع پژوهشگرانی که برای پرسش‌های خود به دنبال پاسخ هستند.

این باستان‌شناس تشریح کرد: نمی‌توان ادعا کرد که مردم عادی به اندازه پژوهشگران از موزه استفاده می‌کنند و این نقص را متولی موزه باید رفع کند؛ با معرفی و فرهنگ‌سازی در ارتباط با موزه‌ها، تربیت موزه‌داران دانشمند و آگاه تا این افراد بتوانند محتوای موزه را به بازدیدکنندگان به خوبی آموزش دهند و افراد را با زوایای ناشناخته اشیای موزه‌ای آشنا کنند.

موزه‌گردی باید در سبد فرهنگی مردم جای گیرد

این کارشناس موزه گفت: معمولا اکثر اشیای موزه‌ای، اشیایی رنگ و رو رفته و نازیبا هستند؛ زیرا از زیر خاک درآمده‌اند و قدیمی هستند. اما این نازیبایی و عدم زرق و برق نمی‌تواند فلسفه وجودی و ارزش این اشیاء را بپوشاند و از آن بکاهد، کسانی که باید ارزش واقعی این اشیاء را نشان دهند و زبانی سخن‌گو برای این اشیای صامت شوند، موزه‌داران هستند. در واقع موزه‌داران باید حرف‌های اشیای موزه‌ای را بشنوند و آن‌ها را به بازدیدکنندگان انتقال دهند.

وی افزود: مسئولان میراث فرهنگی و تمام افرادی که به نوعی با موزه‌ها مرتبط می‌شوند، باید توجه بیشتری به موزه‌ها داشته باشند. یعنی موزه‌گردی را در سبد فرهنگی مردم جای دهند. زیرا موزه مناسب‌ترین و بهترین مکان برای معرفی چند بعدی گذشتگان است.  

انتهای پیام

  • در زمینه انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • -لطفا نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.
  • -«ایسنا» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • - ایسنا از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور است.
  • - نظرات پس از تأیید مدیر بخش مربوطه منتشر می‌شود.

نظرات

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.